Warner

Pas rond het verschijnen van het laatste album Our Time of Eden en de al even succesvolle MTV Unplugged registratie leek de altijd wat stoïcijns ogende zangeres van 10.000 Maniacs wat te ‘ontdooien’. En gelukkig maar, want eenmaal op eigen benen bleek Natalie Merchant nog verrassend veel voor ons in petto te hebben. Solo-debuut Tigerlily bleek veel hooggespannen verwachtingen waar te maken en terwijl traditionele Amerikaanse muziekstijlen als blues, folk en country steeds duidelijker hoorbaar hun weg vonden naar het ouvre van de zangeres, bleef ook op Motherland en het onvolprezen The House Carpenters Daughter het niveau hoog. En juist dat laatste, alweer uit 2003 stammende, in eigen beheer uitgebrachte album lijkt de opmaat te zijn geweest voor het ambitieuze Leave Your Sleep. Een klein plannetje om wat slaapliedjes te componeren voor dochtertje Lucia ontaardde in een speurtocht door karrevrachten oude Britse en Amerikaanse poëzie, die 26 gedichten opleverde waarop Merchant haar vermoedelijke Magnum Opus baseerde.

Met een bijzonder gevoel voor de sfeer van de afzonderlijke werkjes voorzag Natalie ze van arrangementen die werkelijk als gegoten zitten, waarbij een scala aan stijlen de revue passeert, variërend van bluegrass, jazz en blues tot klezmer, reggae en zelfs chinese volksmuziek. Daar valt op papier nauwelijks een samenhangend en de aandacht vasthoudend geheel in te ontdekken, maar het tegendeel is het geval. De zangeres werd geruggesteund door meer dan 100 musici -waarvan velen tot de top van hun genre behoren- en het geheel is zó subtiel gearrangeerd en gerangschikt dat het een ronduit boeiende muzikale en literaire rondreis oplevert. En als verbindende schakel is daar steeds weer Merchant’s uit duizenden herkenbare gloedvolle stemgeluid dat op al die markten uitstekend thuis blijkt te zijn. Leave Your Sleep bevat bijna teveel sublieme vondsten om op te noemen. Toch een paar voorbeelden? In The Dancing Bear waan je je mede dankzij de begeleidende Klezmatics op een Oosteuropees marktplein een dikke eeuw geleden, de liefdevolle ode aan The Janitor’s Boy wordt des te zwoeler door een verleidelijke New Orleans swing en banjo, fiddle en accordeon uit de verderopgelegen swamps maken van Adventures of Isabel een vette zuidelijke meestamper. The Sleepy Giant krijgt begrijpelijk een oerbrits folktintje mee en in Nursery Rhyme of Innocence and Experience geeft Natalie een heel contingent wel als ‘Keltisch’ versleten acts doodleuk het nakijken.

En dan hebben we het nog niet gehad over de teksten... Omdat ze ervoor koos de oorspronkelijke gedichten af te drukken in het boekje kunnen we exact volgen hoe ongelooflijk dicht  Merchant bij de originelen is gebleven, hetgeen de wijze waarop die op muziek werden gezet des te verbluffender maakt. Van ‘kleine’, romantische werkjes als If No One Ever Marries Me of The King of China’s Daughter tot volslagen kolderieke rijmen als Topsyturvy world of de idiote menukaart van Bleezer’s Ice Cream; Natalie Merchant vond keer op keer een originele maar passende invalshoek. En daarmee bewijst ze niet alleen ons muziekliefhebbers maar ook de –waarschijnlijk kleinere- groep (potentiële) poëzieminnaars waarschijnlijk een heel grote dienst.

Ik heb de gewoonte verwijzingen naar eventuele vermeldingen op jaarlijstjes in mijn besprekingen te vermijden, maar dit is de uitzondering die de regel bevestigt. Want er moeten nog bijzondere dingen gebeuren in 2010, wil Leave Your Sleep niet met dikke letters bovenaan dat briefje op onze koelkast blijven staan.

Eddie Aarts